• امروز : چهارشنبه - ۱۶ آذر - ۱۴۰۱
  • برابر با : Wednesday - 7 December - 2022
1

نظریه«پیوستگی متقابل اقتصادی»:وابستگی اقتصادی كشورها به یكدیگر

  • کد خبر : 64748
  • 03 فروردین 1400 - 14:42
نظریه«پیوستگی متقابل اقتصادی»:وابستگی اقتصادی كشورها به یكدیگر

ارمان شرق- جهانی شدن، اقتصاد كشورها به ویژه قدرت های اقتصادی را چنان به یكدیگر گره زده است كه بروز یك نوسان در یك كشور به سرعت به خارج از مرزهایش تسری می یابد. با بروز پدیده جهانی شدن اقتصاد و از میان برداشته شدن بسیاری از موانع تجارت، زمینه نقل و انتقال سرمایه ومنابع انسانی و فناورانه گسترش پیدا كرده و بسترها برای همكاری و بهره جویی از ظرفیت های مشترك در راستای بیشینه سازی منافع مهیا شده است.

وابستگی متقابل اقتصادیِ واحدهای ملی روندی است كه با جهانی شدن گسترش یافته و تكمیل شده است. بر پایه نظریه ها و تجربه های موجود، وابستگی متقابل اقتصادی با تحول مفهومی به سمت پیوستگی، ضریب اطمینان اقتصادی كشورها را افزایش داده و بسیاری از موانع تجارت را از میان برداشته است.
جهانی شدن، اقتصاد كشورها به ویژه قدرت های اقتصادی را چنان به یكدیگر گره زده است كه بروز یك نوسان در یك كشور به سرعت به خارج از مرزهایش تسری می یابد. با بروز پدیده جهانی شدن اقتصاد و از میان برداشته شدن بسیاری از موانع تجارت، زمینه نقل و انتقال سرمایه ومنابع انسانی و فناورانه گسترش پیدا كرده و بسترها برای همكاری و بهره جویی از ظرفیت های مشترك در راستای بیشینه سازی منافع مهیا شده است.
در فضای جهانی شدن، روند وابستگی متقابل اقتصادی كشورها رو به فزونی نهاده است و دولت ها و دیگر بنگاه های اقتصادی برای رشد و بهره وری بیشتر به گسترش مناسبات اقتصادی ورای مرزها روی آورده اند تا جایی كه وابستگی جای خود را به پیوستگی داده است. در میان اندیشمندان و صاحبنظران درباره وابستگی متقابل اقتصادی دیدگاه های متفاوتی شكل گرفته است و هر كدام از دریچه ای خاص به این مقوله نگریسته اند.

**نسبت جهانی شدن و وابستگی متقابل اقتصادی
جهانی شدن اقتصاد، حوزه های چهارگانه تولید، سرمایه گذاری، تجارت و مالیه را در بر می گیرد. چنین شرایطی در چارچوب نظری وابستگی متقابل، بیانگر در هم تنیدگی منافع كشورها در سطوح فروملی، ملی و فراملی است كه بازیگران دولتی و غیر دولتی را شامل می شود. نتیجه این مساله تعریف منافع ملی كشورها در امتداد، تعامل و همبستگی منافع سایر كشورها است.(۱)
«صندوق بین‌المللی پول» جهانی شدن را ادغامِ وسیع تر و عمیق تر تعریف می‌كند. به عبارتی دیگر جهانی شدن را رشد وابستگی متقابل اقتصادی كشورها در سراسر جهان می داند كه میزان و تنوع مبادلات كالا، خدمات و جریان سرمایه در فراسوی مرزها را موجب می شود.
برخی بر این باورند كه گسترش روابط، باعث توسعه و رونق تجارت جهانی شده و همین مساله به صورت كلی به تحول در روابط بین الملل انجامیده است. در این پیوند «لئونارد وولف» نظریه پرداز سیاسی معتقد است كه وابستگی متقابل، دیگر مانند گذشته نیست كه سود یك كشور به معنای زیان كشور دیگر باشد بلكه سود و زیان از آن هر ۲ طرف است.(۲)
در واقع وابستگی متقابل بر پیشرفت های فناوری در زمینه سیستم حمل و نقل و ارتباطات مبتنی است. این مساله سرعت و اطمینان جابجایی كالا، سرمایه، افراد، اطلاعات و ایده ها را در طول مرزهای ملی افزایش داده است.(۳)

**وابستگی متقابل و پویش همگرایانه
نظریه وابستگی متقابل ناظر بر بایسته هایِ ایجاد بستری برای پویش همگرایانه بین المللی است زیرا بهره جویی از سرمایه های انسانیِ مشتركِ علمی، فنی و اندیشه ای، پویشی مربوط به درون و بیرون قلمروهای ملی است. از این رو در چارچوب نگرش و عملكرد تعاملی است كه می توان به داشته ها و تجربه های دیگر كشورها دست یافت. در عرصه واقعیت، كشورهایی كه رشد قابل توجهی دارند، كشورهایی هستند كه از روابط و مناسبات گسترده بین المللی در عرصه های گوناگون سیاسی، اقتصادی، علمی و … سود جسته اند.
برای نمونه می توان به جمهوری خلق چین اشاره كرد. پذیرش واقعیت های اقتصاد داخلی و قواعد بین المللی از سوی پكن سبب شد تا این كشور از ابتدای دهه ۷۰ میلادی درهای خود را به روی جهان بگشاید. نتیجه این تصمیم وضعیت كنونی چین است كه با تكیه بر رشد چشمگیر و كم نظیر سال های اخیر مسیر دستیابی به ابرقدرتی اقتصاد جهانی را می پیماید. به باور بسیاری از ناظران، گریزناپذیر بودن رقابت و بهره مندی از فناوری های نوین فرامرزی سبب شد اژدهای زرد از زیر آوار خمودگی مزیت های سنتی و ركود، خود را رها ساخته و یك به یك مرزهای ملی را درنوردد.
همسان با چین، كره جنوبی نیز برخلاف همسایه همنام شمالی وارد مناسبات گسترده جهانی شد. این كشور دومین رشد سریع اقتصادی دنیا طی چهار دهه اخیر را تجربه كرده است. این پیشرفت قابل توجه، كره جنوبی را در كمتر از نیم سده به كشوری پیشرفته و ثروتمند تبدیل كرد. در این ارتباط، اقتصاددانان كره جنوبی برون نگری تنظیم شده و پیگیر جذب سرمایه های خارجی و همچنین توسعه صادرات را الگو و بن مایه پیشرفت اقتصادی این كشور می دانند به شكلی كه در آغازِ اجرای برنامه های توسعه ای، برای صادركنندگان جایزه و مشوق های صادراتی و معافیت مالیاتی در نظر گرفته شد.

**پیوستگی متقابل و اقتصادمقاومتی
به نظر می رسد اقتصاد مقاومتی بدون شكل دهی به اقتصاد منطقه‌ای و بین‌المللی كمتر در دسترس است، به‌‌گونه‌ای كه امروز بسیاری از كشورها از جهات مختلف اقتصادی به یكدیگر وابسته شده‌اند. البته این وابستگی از جهت مفهومی متفاوت با وابستگی است كه در گذشته شاهد آن بودیم. در ۲ دهه اخیر نوع جدیدی از وابستگی بین كشورهای مختلف شكل گرفته كه از آن با عنوان وابستگی متقابل یاد می‌‌شود. در این نوع وابستگی كشورها از جهات مختلف اقتصادی به یكدیگر وابسته‌اند.(۴)
در واقع اقتصاد مقاومتی دارای زمینه های داخلی و بین المللی است. اقتصاد مقاومتی به معنای اقتصادی منزوی نیست بلكه دُكترینی مبتنی بر درونزایی، پیشروی و برون نگری است. بر همین اساس در نگاهِ جامع به مقوله اقتصاد، كشور در تعامل متقابلِ اقتصادی از آسیب پذیری مصون می ماند، در برابر تحریم های یكجانبه می تواند مقاومت كند و همزمان روند اقتصادی اش مختل نشود. از این رو بر مبنای مفهوم تحول یافته وابستگی اقتصادی متقابل كه همان پیوستگی متقابل است می توان مسیر دستیابی به اقتصاد مقاومتی را هموارتر كرد.
در پایان باید یادآور شد كه نمی توان به نظریه وابستگی متقابل در عرصه جهانی بی توجه بود زیرا منافع ملی كشورها در تعامل و استفاده از خرد جمعی در این عرصه شكل می گیرد، هر چند در این میان نباید مقوله استقلال و نگرش درونزا به فراموشی سپرده شود. در واقع وابستگی متقابل اقتصادی زمانی می تواند مفید به فایده باشد كه بتواند رابطه ای عادلانه و منصفانه را برای كشورها رقم بزند.
*پی نوشت ها
۱٫ آجیلی، هادی، «اقتصاد مقاومتی در نظام اقتصاد سیاسی جهان»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال نهم، شماره بیست و چهارم، پاییز ۱۳۹۲، ص۸۷
۲٫ وحیدی راد، میكاییل، «نظریه وابستگی متقابل و كاربست آن در تاریخ معاصر ایران» خردنامه، شماره ۱۰، بهار و تابستان ۱۳۹۲، ص۱۰۵
۳٫ همان، ص۱۰۷
۴٫ بخشیانی، رضا، « بایسته‌ها و نبایسته‌های اقتصاد مقاومتی»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۳۱۶۲، بیست وششم اسفند۱۳۹۲

لینک کوتاه : https://armanshargh.ir/?p=64748

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.