علی دارابی

مناسبت ها و ایام الله فرصتى است تا با بازخوانى آنها براى امروز و فرداى خود و جامعه مان بهره ببریم. بعثت پیامبر خاتم  که مسئولیت آسمانى حضرتش که از طریق وحى مخاطبش همه بشریت را متوجه خود کرد نه فقط قوم و قبیله خود را از این حیث اهمیت مضاعف مى یابد که واپسین  فرستاده به سوى همه جهانیان  از سوى خداست و بعد از او پیامبرى نخواهد آمد. براستى رمز پیروزى و موفقیت حضرت محمد (ص) و پویایی و جهانگیر شدن و مانایی دین اسلام در چه بوده است؟. در تاریخ نام کسانى که با جنگ و نبردهاى نظامى بر دشمنان خود غلبه کرده اند عالمگیر شده است؛داریوش اول (کبیر)، اسکندر مقدونى (کبیر)، ژولیوس سزار و بالاخره امپراتور ژوستیین اول  چهار شخصیت استثنایی از رهبران جهان ازاین نوع هستند. اما علت پیروزى و جهانشمول شدن پیام و رسالت حضرت محمد (ص) در چه امرى نهفته است؟ گفتمان، پیام، و رفتار پیامبر خاتم (ص) را عامل اصلى این پیروزى باید برشمرد؛ پیام حضرت محمد (ص) بر خلاف سایر پیامبران در محدوده قوم خود نبود مخاطب او عموم جامعه بشرى بودند. (اعراف: ۱۵۸) پیام اسلام هیچ گسستى  از میراث بشرى نداشت و در حقیقت، وارث قانونى پیام هاى آسمانى پیشین بود. پیامبران قبل تنها در قلمرو محدودى از زمان و مکان اختصاص داشتند در حالى که اسلام دین کامل و جامع بود. (مائده:۳) رسالت پیامبر تا گستره زمان امتداد دارد. زیرا خداوند به پیامبرش فرموده است که او خاتم انبیاء و رسولان است و بعد از وى پیامبرى نخواهد آمد. اصول برنامه راهبردى پیامبر که متکى بر این اصول بود؛ الف: سیره پیامبر اصلاح گرانه و اخلاقى بود. او تلاش کرد مکارم اخلاق را به اوج برساند. ب: رفتار استراتژیک پیامبر سرکوب گرانه نبود. او به دنبال  انتقام جویی و سلطه نبود او درپى گسترش رسالت خود بود. ج: او براى پیمودن یک فرایند  بیست و سه ساله چشم انداز داشت و هماره به گشایش آینده به جاى ماندن در تنگناها فکر مى کرد و راهنماى عمل و ابتکار را بدست مى گرفت. د: هرگز اجازه نمى داد جبهه داخلى مسلمانان گرفتار تفرقه و پراکندگى شود. بلکه همواره بر پیوستگى صفوف و پایدارى پیمان ها و شکل گیرى ائتلاف هاى تازه نه فقط میان اصحاب خود بلکه با آحاد جامعه مدینه و هموطنان غیر مسلمان تاکید داشت. ه: مصمم بود یک جا با همه دشمنان روبرو نشود، بلکه مى کوشید ائتلاف آنان را بشکند و به همبستگى آنان آسیب وارد کند؛ و: راهبردى بسیار انعطاف پذیر و چند وجهى داشت و هر دو قدرت سخت و نرم را در جا و زمان درست خود به کار مى گرفت. فتوحات پیامبر از راه قلب ها و نیروى اخلاق بود تاتوان نظامى. فتح مکه و گشودن دروازه هاى شهر نمونه بارز این رفتار است.

این رفتار همان است که ابوسفیان به جماعت قریش در موقع فتح مکه گفت؛ « اى جماعت قریش واى بر شما!او (پیامبر) با چیزى آمده است که شما یاراى درگیرى با آن را ندارید .»