اوج تاریخی تولید ناخالص داخلی سرانه ایران در سال ۱۳۶۹ و پس از پایان جنگ بود که رقم آن ۱۰ هزار و ۶۶۱ دلار ثبت شد. با تشدید تحریم‌های بین‌المللی، تولید ناخالص داخلی سرانه نیز روند نزولی گرفت و در زمان شیوع کرونا به کمترین میزان خود یعنی ۲ هزار و ۳۲۷ دلار رسید.

با این وجود اقتصاد ایران توانست خود را بازسازی کند و پس از عبور از پاندمی و افزایش درآمد نفت در سال ۲۰۲۲ به سطح ۴ هزار و ۴۳۲ دلار بازگشت؛ اما به هر حال اقتصاد ایران از یک درآمد ۱۰ هزار دلاری سرانه تا ۴ هزار دلار تنزل پیدا کرده که از ۵۹ درصد افت حکایت دارد.

ایران از سطح بالای درآمد سرانه در منطقه در سال ۱۹۹۰ به پایین‌تر از میانگین جهانی سقوط کرده است؛ اما بین همسایگان نیز جایگاه تولید ناخالص سرانه ایران قابل بررسی است.

در بین کشورهای حاشیه خلیج فارس، وضعیت ایران مطلوب نیست و تا حد بسیار زیادی نسبت به تولید سرانه این کشورها عقب‌تر است؛ اما در مقایسه با سایر همسایگان ایران را از افغانستان و پاکستان، می‌توان بهتر و در جایگاه بالاتر دید.

براساس محاسبات صندوق بین‌المللی پول، در دو سناریوی بدبینانه و خوشبینانه اقتصاد ایران را اینگونه می‌توان پیش‌بینی کرد.

در سناریوی بدبینانه که تحریم‌ها ادامه دار بوده و نااطمینانی اقتصادی همچنان وجود داشته باشد، رشد اقتصاد منفی و یا صفر خواهد بود و تورم بالا و بیکاری باعث افت تولید ناخالص داخلی سرانه تا ۳۰۰۰ دلار خواهد شد.

در سناریوی خوشبینانه که همزمان با کاهش تحریم‌ها، جذب سرمایه گذاری اتفاق بیفتد، رشد سالانه ۴ تا ۵ درصد برای اقتصاد قابل پیش بینی ست و تولید ناخالص داخلی سرانه می‌تواند تا ۸۰۰۰ دلار افزایش یابد./تازه های اقتصاد