• امروز : دوشنبه - ۸ آذر - ۱۴۰۰
  • برابر با : Monday - 29 November - 2021
0

ایران درباره تضمین سخت نگیرد

  • کد خبر : 84115
  • ۳۰ آبان ۱۴۰۰ - ۲۰:۳۶
ایران درباره تضمین سخت نگیرد

آرمان شرق- مباحثات درباره تقاضای ایران برای تضمینی مبتنی بر لغو تحریم ها باید روی فرآیندها و مکانیسم های رفع تحریم ها متمرکز شوند. اگر مزایای خودکار محقق شوند، مذاکره کنندگان ۱+۵ و ایران می توانند روی عادی سازی روابط اقتصادی بین طرفین تمرکز کنند. از سرگیری اجرای توافق هسته ای از نظر اقتصادی به نفع ایران خواهد بود. سوال اینجاست که آیا این مرتبه می تواند اجرای توافق را به شیوه ای دوام آوردنی تر دنبال کند یا خیر.

در کوتاه مدت، ایران طیف وسیعی از مزایا را به دست خواهد آورد به این دلیل که آنها مشروط به مداخلات سیاسی قابل توجه ۱+۵ نیستند. اهمیت این مزایای خودکار با یادآوری دوره پس از لغو تحریم ها در سال ۲۰۱۶ مشخص می شود؛ اقتصاد ایران آن زمان ۱۳.۴درصد رشد کرد و این در حالی بود که اجرای کامل لغو تحریم ها هنوز به طور کامل رخ نداده بود. اقتصاد ایران در چند زمینه کلیدی رونق یافت. این مزایا به هیچ وجه معادل عادی سازی اقتصادی بین طرف های برجام نیست، اما به اندازه ‌ای که ایران را به سمت مذاکره سوق دهد، قابل توجه است.

مذاکره‌کنندگان ایران و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به‌ علاوه آلمان اواخر ماه جاری میلادی مذاکرات برای از سرگیری مجدد اجرای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) را از سر خواهند گرفت. بسیاری از تحلیل ‌ها بر تقاضای ایران درباره تضمین کاهش تحریم ‌ها متمرکز شده است. برای دولت ابراهیم رئیسی، بازگشت به پایبندی کامل به برجام مستلزم اعتماد به طرف مقابل است. قراردادهای تجاری بزرگ با شرکت های ایرانی مانند پروژه های سرمایه گذاری بلندمدت، ماه ها طول خواهد کشید و موفقیت آنها دست کم در حال حاضر در هاله ای از ابهام باقی خواهد ماند. همانطور که پس از اجرای اولیه برجام مشخص شد، معاملات تجاری که پس از لغو تحریم‌ های ثانویه ایالات متحده شکل می گیرند، ممکن است به دلیل نقص در رفع کلی تحریم ‌ها ناموفق باشند. برای جلوگیری از این مشکل، گروه ۱+۵ باید به ایران ضمانت هایی ارائه دهد که معافیت تحریم ها را نه تنها بر روی کاغذ، بلکه در عمل نیز اجرا خواهد کرد.

آینده بلندمدت برجام به اعتبار این تعهدات بستگی دارد. اما در کوتاه مدت، ایران طیف وسیعی از مزایا را به دست خواهد آورد به این دلیل که آنها مشروط به مداخلات سیاسی قابل توجه ۱+۵ نیستند. اهمیت این مزایای خودکار با یادآوری دوره پس از لغو تحریم ها در سال ۲۰۱۶ مشخص می شود؛ اقتصاد ایران آن زمان ۱۳٫۴درصد رشد کرد و این در حالی بود که اجرای کامل لغو تحریم ها هنوز به طور کامل رخ نداده بود. اقتصاد ایران در چند زمینه کلیدی رونق یافت. این مزایا به هیچ وجه معادل عادی سازی اقتصادی بین طرف های برجام نیست، اما به اندازه ‌ای که ایران را به سمت مذاکره سوق دهد، قابل توجه است.

افزایش درآمد نفتی – بر اساس داده های تانکر ترکرز، ایران در سال جاری به طور متوسط ۱٫۲ میلیون بشکه در روز نفت صادر کرده است. تنها چین تحریم ‌های ایالات متحده را نادیده گرفته و مشتری نفت خام ایران باقی مانده است. افزایش درآمد ناشی از افزایش قیمت نفت (از میانگین ۵۳٫۵۵ دلار در هر بشکه در ژانویه به ۸۳٫۶۵ دلار در اکتبر) به اقتصاد ایران کمک کرده، اما صادرات نفت ایران هنوز بسیار کمتر از ۲٫۵میلیون بشکه در روز (رقم احتمالی صادرات بعد از لغو تحریم ها) است. در حالی که برخی از خریداران سنتی نفت ایران مانند پالایشگاه ‌های فرانسه و اسپانیا احتمالا خرید از ایران را با سرعت کمتری از سال ۲۰۱۶ از سر خواهند گرفت، این واقعیت که چین هنوز حجم زیادی از این محصول را وارد می‌کند به این معنی است که صادرات نفت ایران از حال حاضر کمتر نخواهد شد. اگر مذاکرات برجام فروبپاشد، تضمینی وجود ندارد که چین به سطح فعلی واردات خود از ایران ادامه دهد. در این سناریو، چین احتمالا به جای توقف کامل واردات، آن را کاهش خواهد داد. در مقابل، تسهیل تحریم ‌ها می تواند دست کم ۲۰ میلیارد دلار درآمد نفتی اضافی در ۱۲ ماه اول برای ایران به ارمغان آورد.

مازاد تجاری – مانند صادرات نفت، سایر تجارت ها نیز به کاهش تحریم ها پاسخ مثبت خواهند داد. حجم صادرات ایران در سه ماهه اول سال جاری ۵۵درصد و حجم واردات ایران ۷۲درصد مدت زمان مشابه در سال ۲۰۱۶، یعنی سه ماهه اول لغو تحریم ها، بوده است. صادرات به میزان قابل توجهی نسبت به واردات کاهش یافته است. این امر معمولا در زمانی که ایران تحت تحریم است، منجر به کسری تجاری می شود. در سال منتهی به ژوئن ۲۰۲۱، کسری تجاری ایران بالغ بر ۵٫۵ میلیارد دلار بود. بازگشت به یک مازاد تجاری بزرگ، عمدتا از طریق تثبیت ریال ایران، تاثیر زیادی بر اقتصاد کشور خواهد داشت.

تورم کمتر – بحران تراز پرداخت ‌های ایران، ناشی از تحریم ‌ها و تشدید آن با همه ‌گیری کووید-۱۹، منجر به کاهش شدید ارزش ریال شده است. ریال از نوامبر ۲۰۱۸ که ایالات متحده تحریم های ثانویه خود را مجددا اعمال کرد، ۶۲درصد از ارزش خود را از دست داده و این مساله تاثیر قابل توجهی بر تورم داشته است، زیرا کالاهای وارداتی گران ‌تر شده ‌اند. لغو تحریم ها به بانک مرکزی ایران اجازه می دهد تا به ذخایر ارزی خارجی با ارزش کلی بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار، دسترسی پیدا کند. طبق تخمین های صندوق بین المللی پول، ایران در حال حاضر به حدود یک چهارم این ذخایر دسترسی دارد. دسترسی بیشتر به ذخایر و درآمدهای ارزی جدید موجب تقویت ریال می شوند و به این ترتیب، فشار تورمی با ثبات در ارزش ریال کاهش می یابد.

معنای واقعی تضمین

مقامات ایرانی حق دارند از شکست ها در لغو تحریم ها شکایت کنند. در پایان سال ۲۰۱۷ مشخص بود که ایران در مسیر عادی سازی اقتصادی پیش بینی شده در توافق هسته ای قرار ندارد، اما بی شک حذف تحریم ‌های ثانویه آمریکا برای کشوری که یک دهه رکود اقتصادی را پشت سر گذاشته، مزایای قابل توجهی خواهد داشت. مهم است که همه طرف های مذاکرات آتی به این واقعیت توجه داشته باشند.

مزایای خودکار لغو تحریم ها برای اقتصاد ایران سه چیز را به همراه خواهد داشت: انگیزه ای کوتاه مدت برای عمل به تعهدات هسته ای؛ پیش زمینه ای برای اقدامات طولانی ‌مدت در جهت اجرای لغو تحریم ‌ها برای تسهیل معاملات تجاری و سرمایه ‌گذاری؛ افزایش تاب ‌آوری اقتصادی ایران که می تواند نوعی بیمه نامه برای دولت رئیسی باشد.

حتی اگر یک رئیس جمهور جمهوری خواه در ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ توافق را زیر پا بگذارد، لغو تحریم ها تا آن زمان درآمدهای نفتی بالاتر، مازاد تجاری بیشتر، ارز ثابت و افزایش دستمزدهای واقعی را برای ایران فراهم می آورد. چنین شرایطی به دولت، شرکت‌ ها و خانوارهای ایران این فرصت را می‌ دهد تا سرمایه‌ گذاری ‌های طولانی مدت یا پس ‌انداز داشته باشند و برای بحران اقتصادی احتمالی بعدی (ناشی از اعمال مجدد تحریم‌ ها یا موارد دیگر) آماده شوند.

با توجه به این مزیت های خودکار، اشتباه است که ۱+۵ و ایران موضوع ضمانت ها را در راستای اهداف اقتصادی ببینند. مرکز پژوهش‌های مجلس یکی از چندین نهادی است که پیشنهاد می ‌کند لغو تحریم ‌ها بر اساس یک چک لیست شامل اهدافی مانند صادرات نفت به میزان ۲٫۵ میلیون بشکه در روز، تایید شود، اما چنین شیوه اندازه ‌گیری این مساله را که آیا لغو تحریم ‌ها از آسیب به تجارت یا سرمایه‌ گذاری ایران جلوگیری کرده است یا خیر، آشکار نمی‌کند. به همین دلیل، مباحثات درباره تقاضای ایران برای تضمینی مبتنی بر لغو تحریم ها باید روی فرآیندها و مکانیسم های رفع تحریم ها متمرکز شوند. اگر مزایای خودکار محقق شوند، مذاکره کنندگان ۱+۵ و ایران می توانند روی عادی سازی روابط اقتصادی بین طرفین تمرکز کنند. از سرگیری اجرای توافق هسته ای از نظر اقتصادی به نفع ایران خواهد بود. سوال اینجاست که آیا این مرتبه می تواند اجرای توافق را به شیوه ای دوام آوردنی تر دنبال کند یا خیر.

منبع: ریسپانسیبل استیت کرفت / تحریریه دیپلماسی ایرانی

لینک کوتاه : https://armanshargh.ir/?p=84115

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.