اطلاعات کلان اقتصاد ایران بر روی سایت بانک جهانی بروز رسانی شده است. حجم کلی اقتصاد ایران با کاهشی چشمگیر به کمتر از ۲۰۰ میلیارد دلار و رتبه حدودا ۵۱ ام جهان رسیده است.

بانک جهانی اطلاعات خود درخصوص وضعیت اقتصادی کشورها بروزرسانی کرد. در این سایت اطلاعات کلان حجم کلی اقتصاد ایران با کاهشی قابل تاملی به کمتر از ۲۰۰ میلیارد دلار و رتبه حدودا ۵۱ ام جهان رسیده است./باشگاه خبرنگاران جوان

رتبه ۱۶ تا ۲۲ اقتصاد ایران در جهان طی ۱ دهه اخیر

بررسی گزارش های صندوق بین المللی پول و بانک جهانی نشان می دهد، اقتصاد ایران علیرغم اعمال شدیدترین تحریم‌ها، طی یک دهه گذشته بین رتبه های ۱۶ تا ۲۲ دنیا قرار داشته است.

اقتصاد ایران به ویژه طی یک دهه اخیر سالهای پر فراز و نشیب زیادی را تجربه کرده است، سالها درگیر تحریم بوده و سال گذشته نیز تبعات بیماری کرونا نیز به آن اضافه شد. در این بین اقتصاد ایران به لحاظ جایگاه ژئوپلتیک، ژئواستراتژیک و اندازه تولید ناخالص داخلی همواره بین کشورهای برتر جهان قرار داشته است. البته باید همین جا به این نکته توجه داشت که رفاه و توسعه؛ شاخصه‌های گوناگونی دارد و اکنون آنچه که مردم در اختیار دارند در مقایسه با دهه های گذشته بسیار بیشتر شده است، به عنوان نمونه؛ در روستا‌ها اینترنت، حمل و نقل، بهداشت و … ایجاد شده است که در گذشته این چنین نبود و ایجاد آن‌ها هزینه دارد.

یکی از مهمترین معیارها در این خصوص ، شاخص توسعه انسانی است که طبق گزارش سازمان ملل متحد، جمهوری اسلامی ایران طی ۴۰ سال گذشته بالاترین نرخ رشد توسعه را در جهان داشته است. گزارش توسعه انسانی یکی از مهمترین و معتبرترین گزارش‌های اقتصادی و اجتماعی در جهان است که هرساله توسط دفتر توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) منتشر می‌شود و در این گزارش شاخص توسعه انسانی (HDI) کشورها بر اساس معیارهایی چون امید به زندگی، کیفیت نظام آموزشی، درآمد واقعی و سرانه درآمد ملی از عدد صفر تا یک محاسبه می‌شود. بین ۱۰۵ کشور دنیا که از سال ۱۹۸۰ میلادی شاخص توسعه انسانی برای آنها محاسبه می‌شد، ایران با ۰.۳۳۷ درجه افزایش، طی این ۴ دهه بالاترین رشد را در شاخص توسعه انسانی داشته است.

در عین حال یکی از مهمترین شاخص های مقایسه اقتصاد کشورها در گزارش های صندوق بین المللی پول، بانک جهانی و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، حجم تولید ناخالص داخلی بر اساس شاخص قدرت برابری خرید (PPP) است که رتبه بندی اقتصادهای بزرگ دنیا را نشان می دهد و بررسی این گزارش ها طی یک دهه اخیر نشان می دهد، جمهوری اسلامی ایران از رتبه های ۱۶ تا ۲۲ را بین کشورهای دنیا داشته است.

البته جدول زیر که از یکی از گزارشهای صندوق بین المللی پول استخراج شده، نیز نشان می دهد، اقتصاد ایران طی سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ بین ۱۸ کشور برتر دنیا بوده است.

گفتنی است، شاخص تولید ناخالص داخلی یا GDP بر اساس معیار PPP ( قدرت برابری خرید)، مهم‌ترین معیار در رتبه بندی قدرت اقتصادی کشورها در جهان محسوب می‌شود. محاسبه GDP اساسا توسط نهادهای داخلی هر کشوری انجام می‌شود و به طور مثال در ایران بانک مرکزی و مرکز آمار سالانه این شاخص را محاسبه می‌کنند. اما برای مقایسه کشورها در سطح جهان، نهادهای متعددی همچون صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، پس از بررسی آمارهای هر کشور، اقدام به انتشار لیست رتبه بندی شده کشورهای جهانی در شاخص GDP می‌نمایند. شاخص تولید ناخالص داخلی هر کشور ابتدا بر اساس واحد پولی همان کشور محاسبه می‌گردد. به طور مثال بانک مرکزی ایران شاخص GDP را بر اساس ریال گزارش می‌کند؛ در کشورهای اروپایی این شاخص برحسب یورو اعلام می‌شود؛ هند به روپیه، چین به یوآن، ژاپن به ین و آمریکا نیز این شاخص را برحسب دلار گزارش می‌کند. ولی در گزارش های جهانی برای مقایسه کشورها، تولید ناخالص داخلی بر اساس نرخ دلار و قدرت برابری خرید محاسبه می شود.

بر اساس اعلام صندوق بین المللی پول تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۲۱ به ۶۵۱ میلیارد دلار افزایش خواهد یافت. بر اساس این آمار تولید ناخالص داخلی به قیمت جاری در سال ۲۰۲۰ حدود ۶۱۰ میلیارد دلار بوده است. همچنین در سال ۲۰۱۹ نیز تولید ناخالص داخلی کشور حدود ۵۸۳ میلیارد دلار اعلام شده است. گفتنی است در سال ۲۰۱۷ تولید ناخالص داخلی کشور ۴۳۰ میلیارد دلار بوده است.

بررسی آمارهای صندوق بین المللی پول نشان می دهد، ایران بر حسب تولید ناخالص داخلی با (معیار برابری قدرت خرید) در رتبه بیست و دوم قرار دارد. بر این اساس تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۲۰۲۱ حدود ۱۰۰۰ میلیارد دلار برآورد شده است.

لازم به ذکراست، برای محاسبه دلاری میزان تولید ناخالص داخلی کشورها، دو روش متفاوت وجود دارد. در روش اول، برای تبدیل شاخص به مقدار دلاری، از نرخ اسمی دلار که در بازار کشورها بین مردم مبادله می‌گردد، استفاده می‌شود. در روش دوم به جای نرخ اسمی دلار، «نرخ برابری قدرت خرید دلار» مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش از طریق مقایسه قدرت خرید دلار در بازار آمریکا با قدرت خرید پول ملی هر کشور (برای کالای واحد) در بازار داخلی، نرخ دلار را تعیین می‌کند. حاصل این روش نیز شاخص «GDP برابری قدرت خرید» است.

همانطور که در جدول بالا قابل مشاهده است، طبق براورد صندوق بین المللی پول، اقتصاد ایران بر اساس تولید ناخالص داخلی با معیار برابری قدرت خرید در سال ۲۰۱۹ در رتبه هجدهم دنیا بوده است. البته در سال ۲۰۱۷ میلادی نیز اقتصاد ایران رتبه ۱۸ دنیا را داشت.

گفتنی است بر اساس آخرین گزارش بانک جهانی نیز تولید ناخالص داخلی کشور با معیار ppp یا برابری قدرت خرید حدود ۱۰۰۰ میلیارد دلار بوده است و ایران بین کشورهای دنیا در رتبه ۲۳ قرار دارد. / تسنیم