• امروز : دوشنبه - ۲ خرداد - ۱۴۰۱
  • برابر با : Monday - 23 May - 2022
1
افراد از سقوط ارزش پول خود نگران هستند و ترجيح مي‌دهند آن را به شكلي نگه دارند كه در كمترين زمان به كالايي بادوام تبديل شود

نقدينگي و پول سرگردان اقتصاد ایران را تهدید می کند

  • کد خبر : 75007
  • ۱۳ مرداد ۱۴۰۰ - ۷:۳۵
نقدينگي و پول سرگردان اقتصاد ایران را تهدید می کند

ارمان شرق-پايه پولي به‌طور متوسط در هر ماه ۲٫۵ درصد رشد داشته كه تورم بالاي ۴۰ درصدي در چند ماه اخير گوياي تاثير اين متغير پولي بر تورم است. اگرچه كه علل افزايش مطالبات بانك مركزي از دولت، كاهش فروش نفت و شيوع كرونا و اختصاص ارز از صندوق توسعه ملي براي جبران زيان‌هاي نشات‌گرفته از دو عامل تحريم و كرونا بوده و هست، اما اين «علت‌ها» در سال جاري نيز به نوبه خود باقي هستند و انتظار مي‌رود شرايط در ۱۴۰۰ از اين هم بدتر شود، چراكه پيش بيني شده دولت ۳۵۰ هزار ميليارد تومان كسري بودجه داشته باشد

بر اساس آنچه روز گذشته توسط بانك مركزي منتشر شده، نقدينگي به ۳۷۰۵ و پايه پولي نيز به ۵۰۰ هزار ميليارد تومان در پايان بهار سال جاري رسيده است. اين دو متغير پولي نسبت به خرداد سال ۹۹ به ترتيب افزايش ۳۹٫۴ و ۳۰٫۷ درصد رشد داشته‌اند.

در اين آمار، افزايش شديد پايه پولي در طول يك‌سال قابل توجه است. پايه پولي سه جزو كلي دارد؛ اول سپرده‌هاي بانك‌هاي تجاري نزد بانك مركزي، دوم وجه نقد در گردش در دست مردم و آخر وجه نقدي كه به‌طور فيزيكي در بانك‌ها نگهداري مي‌شود. اين متغير بخشي از كل عرضه پول است كه داراي بالاترين قابليت نقدشوندگي است؛ از اين‌رو در ادبيات اقتصادي به پايه پولي، «پول پرقدرت» نيز اطلاق مي‌شود، چون افزايش پايه پولي منجر به افزايش چند برابر آن (معادل ضريب فزاينده پولي) در كل عرضه پول مي‌شود. مي‌شود پايه پولي را به دكمه ولوم يك راديو تشبيه كرد كه كاركردهاي تعريف شده خود را در طولاني‌مدت و ميان‌مدت نشان مي‌دهد.
در خرداد ماه سال گذشته اعلام شد كه ۱۰۸ هزار ميليارد تومان به حجم پايه پولي اضافه شده است؛ اما ركورد ابتدايي افزايش حجم پايه پولي در بهمن ماه سال گذشته به ثبت رسيد. آمار تازه نشان مي‌دهد كه حجم پايه پولي از خرداد پارسال تا خرداد سال جاري ۱۱۷هزار ميليارد تومان رشد كرده است. تقسيم اين رقم در اين يك‌سال به عدد ۳۶۵ (تعداد روزها) نشان مي‌دهد كه بانك مركزي به‌طور روزانه حدد ۳۲۰ ميليارد تومان، «پول» چاپ كرده و به اقتصاد ايران تزريق كرده است. بانك مركزي مهم‌ترين دلايل افزايش نقدينگي و پايه پولي در پايان خرداد سال جاري نسبت به سال ۹۹ را «افزايش مطالبات بانك مركزي از بخش دولتي و بالا رفتن خالص دارايي‌هاي خارجي بانك مركزي ناشي از آثار پولي خالص تفاوت نرخ خريد و فروش ارز غير نرخ نامه‌اي» عنوان كرده است. يكي از بخش‌هاي مهم پايه پولي، خالص مطالبات بانك مركزي از بخش دولتي است كه بر اساس آنچه بانك مركزي منتشر كرده از اسفند سال ۹۹ تا پايان خرداد با افزايش ۲۸۱ درصدي به ۴۰ هزار ميليارد تومان رسيد. در واقع، دولت و مجموعه شبكه بانكي، ۴۰هزار ميليارد تومان از بانك مركزي «استقراض» كرده‌اند و معادل آن «پول پرقدرت» وارد جامعه شده است. پايه پولي به‌طور متوسط در هر ماه ۲٫۵ درصد رشد داشته كه تورم بالاي ۴۰ درصدي در چند ماه اخير گوياي تاثير اين متغير پولي بر تورم است. اگرچه كه علل افزايش مطالبات بانك مركزي از دولت، كاهش فروش نفت و شيوع كرونا و اختصاص ارز از صندوق توسعه ملي براي جبران زيان‌هاي نشات‌گرفته از دو عامل تحريم و كرونا بوده و هست، اما اين «علت‌ها» در سال جاري نيز به نوبه خود باقي هستند و انتظار مي‌رود شرايط در ۱۴۰۰ از اين هم بدتر شود، چراكه پيش بيني شده دولت ۳۵۰ هزار ميليارد تومان كسري بودجه داشته باشد كه اگر فروش روزانه يك و نيم ميليون بشكه نفت محقق نشود، چه بسا خالص مطالبات بانك مركزي از دولت نيز افزايش بيشتري يابد. نكته ديگر در داده‌هاي بانك مركزي، عدم ارايه داده‌هاي مربوط به بخش مالي و بودجه بود؛ آخرين بار در بهمن سال ۹۷ داده‌هاي مربوط به آذر همان سال بر خروجي سايت اين نهاد پولي قرار گرفت و تاكنون از دخل و خرج دولت در هر فصل آماري منتشر نشده است. اگرچه برخي نهادها و سازمان‌ها مانند مركز پژوهش‌هاي مجلس بودجه دولت را نقد و آن را مورد تحليل قرار مي‌دهند اما بانك مركزي آمار رسمي از وضعيت مالي دولت منتشر نكرده است.

دلارهاي پيش‌خور شده نفتي
وضعيت اعداد و ارقام «پولي» كشور در خرداد ماه حكايت از روزهاي سخت پيش ‌روي اقتصاد دارد. پايه پولي در حالي به ۵۰۰ هزار ميليارد تومان رسيد كه تنها در فصل بهار بيش از ۹ درصد يا ۴۲ هزار ميليارد تومان افزايش داشته و اسكناس و مسكوك در دست افراد نيز در يك‌سال منتهي به خرداد ۱۴۰۰ بيش از ده هزار ميليارد تومان افزايش داشته كه اين امر نشان از قدرت پول نقد يا همان قدرت خريد فعلي نسبت به آينده است؛ بدين معنا كه افراد ترجيح مي‌دهند هر آنچه نياز دارند، در «حال» تهيه كرده و خريد آن را به زمان ديگري موكول نكنند.

يارانه‌ها و تنخواه باعث افزايش نقدينگي است
در بخش ديگري از گزارش بانك مركزي مانده نقدينگي نيز ۳۷۰۵ هزار ميليارد تومان اعلام شده كه نسبت به خرداد سال گذشته، ۱۰۴۸ هزار ميليارد تومان يا ۳۹٫۴ درصد افزايش را نشان مي‌دهد؛ يعني در هر ماه حدود ۹۰ هزار ميليارد تومان به نقدينگي كشور افزوده شده است. بانك مركزي در توضيح دلايل افزايش نقدينگي در بهار سال جاري نوشته است كه «مهم‌ترين عامل رشد پايه پولي در پايان خردادماه ۱۴۰۰، خالص مطالبات بانك مركزي از بخش دولتي است كه با ۶۳٫۳ هزار ميليارد تومان افزايش نسبت به پايان سال ۱۳۹۹ (در نتيجه استفاده از تنخواه‌گردان براي خزانه و سازمان هدفمندسازي يارانه‌ها و كاهش سپرده‌هاي دولت نزد بانك مركزي)، سهمي فزاينده معادل ۱۳٫۸ واحد درصد در رشد پايه پولي داشته است. دليل اصلي افزايش مطالبات بانك مركزي از بخش دولتي در دوره مذكور، استفاده دولت از وجوه تنخواه‌گردان (جمعا به ميزان ۵۵٫۵ هزار ميليارد تومان) است.»
روابط عمومي بانك مركزي در بخش ديگري از گزارش خود به بررسي اجزاي نقدينگي نيز مي‌پردازد؛ اين نهاد پولي بر اين باور است كه در تازه‌ترين رقم نقدينگي، «سهم پول كاهش و سهم شبه پول افزايش يافته است به گونه‌اي كه در بهار سال جاري سهم پول ۰٫۳ واحد درصد كاهش يافته و به همين ميزان بر سهم شبه پول افزوده شده است.» اين امر خودش را در افزايش سپرده‌هاي كوتاه‌مدت و قرض‌الحسنه نشان مي‌دهد.

حجم پول، ۷۲۶ هزار ميليارد تومان
حجم پول در پايان اسفند ۹۸ حدود ۴۲۷٫۳ هزار ميليارد تومان گزارش شده بود. اين عدد در پايان سال ۹۹ به ۶۹۱ هزار ميليارد تومان رسيد و ۶۱٫۷ درصد رشد كرد. با توجه به اينكه در سال گذشته منابع ارزي قابل توجهي به كشور وارد نشد، عمده اين تغيير در حجم پول به دليل «ايجاد پول» است. بدين معنا كه دولت معادل ريالي ارزهاي حاصل از فروش نفت را پيش از ورود به حساب بانك مركزي دريافت مي‌كند. اما گزارش تازه نشان مي‌دهد حجم پول در خردادماه امسال با بيش از ۵ درصد رشد به ۷۲۶ هزار ميليارد تومان رسيده است.
در بخش ديگري از گزارش بانك مركزي به خالص دارايي‌ها نيز اشاره شده كه بر اساس آن در يك‌سال منتهي به خرداد ۱۴۰۰ خالص دارايي‌هاي خارجي بانك مركزي ۱۵۴ هزار ميليارد تومان افزايش داشته و به ۶۶۶٫۹ هزار ميليارد تومان رسيد. اين در حالي است كه عمده دلارهاي نفتي ايران در ساير كشورها بلوكه شده و برخي مشتريان نفت كشور نيز در قبال پول نفت، كالا به كشور مي‌دهند. بنابراين مي‌توان ادعا كرد دلارهاي بلوكه شده نفتي در ساير كشورها حتي در صورت آزاد شدن نيز براي مصارف بودجه‌اي صرف نخواهند شد، چراكه دولت پيش تر پول آنها را از بانك مركزي با بالا بردن خالص دارايي‌هاي خارجي اين نهاد پولي، گرفته است. بنابراين ورود اين دلارها به كشور يا آزادسازي آنها تاثيري بر نرخ ارز در بازار ندارد.

مردم سپرده‌هاي مدت‌دار افتتاح نمي‌كنند
در بخش ديگري از آمار بانك مركزي به پول و شبه‌پول به عنوان اجزاي نقدينگي نيز پرداخته شده است. در يك‌سال منتهي به خرداد ۱۴۰۰ سپرده‌هاي مدت‌دار يك ساله و سه ساله با كاهش ۱۰ و ۶۰ درصدي همراه بوده در حالي كه سپرده‌هاي كوتاه‌مدت و قرض‌الحسنه افزايشي حدود ۴۲ و ۴۹ درصدي در اين مدت داشته است. اين امر نيز نشان مي‌دهد كه افراد از سقوط ارزش پول خود نگران هستند و ترجيح مي‌دهند آن را به شكلي نگه دارند كه در كمترين زمان به كالايي بادوام تبديل شود.

تراز مثبت تجاري
در سه ماه نخست سال جاري ارزش واردات و صادرات كشور به ترتيب ۱۰ ميليارد و ۴۷۰ ميليون و ۱۰ ميليارد و ۶۸۸ ميليون دلار اعلام شده كه نشان از تراز مثبت ۲۱۸ ميليون دلاري است. در بخش ديگري از گزارش تراز پرداخت‌ها به بدهي كشور نيز اشاره شده كه تا پايان خرداد حدود ۸ ميليارد و ۷۴۴ ميليون دلار برآورد شده است. در بخش آمارهاي مربوط به وضعيت بازار سرمايه نيز فروش اوراق در سه ماه نخست سال جاري ۲۲٫۷ هزار ميليارد تومان بود كه نسبت به خرداد ۹۹ افزايش ۲۶٫۳ درصدي داشته است. عملكرد دولت نشان مي‌دهد كه در سال گذشته ۱۸۳ هزار ميليارد تومان اوراق فروخته شده كه با توجه به مشكلات فراوان مالي در سال جاري و پيك‌هاي پي در پي كرونا، به نظر مي‌رسد شدت بيشتري به خود بگيرد. /اعتماد

لینک کوتاه : http://armanshargh.ir/?p=75007

برچسب ها

نوشته های مشابه

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.