آرمان شرق – جواد مرشدی: حال اقتصاد خوب نیست ،۱۵۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی داریم که هیاهوی ورودش هر بازاری را ملتهب می کند،چه رسد به ارز و سکه.ساختار اقتصادی دولت هم هنوز نتوانسته فضای ملتهب بازار های پولی و مالی را سامان دهد .نمایندگان نامه می نویسند و دولت را به تغییر در تیم اقتصادی ترغیب می کنند ،دولت هم ظاهرا بنای این تغییرات را دارد .رئیس کل بانک مرکزی عوض شد ،وزیر اقتصاد دولت یازدهم هم در راه است .غافل از اینکه هنوز نیامده انتفاداتی در مورد افزایش نقدینگی در زمان صدارت او طرح شده.صرف تظر از اهتمام دولت به تغییر تیم اقتصادی این سوال پیش می آید که آیا وجود یک اقتصاددان برجسته همچون طیب نیا می تواند باعث سامان گرفتن اقتصاد ناخوش ما شود .آرمان شرق در گفت و گویی با دکتر جمشید پژویان به این موضوع پرداخت که در پی می آید.

زمزمه هایی در خصوص حضور وزیر سابق اقتصاد در کابینه دوازدهم به گوش می رسد ،عده ای طیب نیا را در انباشت نقدینگی و مشکلات فعلی ناشی از نقدینگی مقصر می دانند ،به نظر شما تا چه حد این نقد بر ایشان وارد است؟

آقا ی دکتر طیب نیا را من به خوبی می شناسم،ایشان در تمام دوران از بهترین دانشجویان من بودند. آقای طیب نیا دارای دید بسیار باز و مثبت هستند و لیکن خوب یکی دو تا نکته من در نقد به این دوست عزیز و قدیمی خودم دارم و آن این است که ایشان حتی در آن دوره که ریاست وزارت اقتصاد و دارایی را داشتند توجهی به ساختار های اقتصادی و رفع مشکلات ساختاری اقتصادی نداشتند و فقط یک دیدگاه کلان اقتصادی داشتند.در صورتی که مشکلات اساسی اقتصاد ایران یک سری مشکلات ساختاری است که متاسفانه در بلند مدت جواب می دهد و اگر این مشکلات و در واقع سیاست گذاری ها و نقشه راه این را سالهای قبل شروع می کردیم، الان اقتصاد ما آنقدر آسیب پذیر نبود و ما فقط متکی به صادرات نفت و مشتقات کاملا متکی به نفت نبود که آنها به راحتی بتوانند ما را تحریم کنند و جلوی آن را بگیرند. اگر ما تولیدات مطلوبی داشتیم و محصولات صنعتی را با کیفیت بالا و قیمت پایین به دنیا صادر می کردیم، دیگر راهی به این صورت برای تحریم ما نمی ماند و بالطبع آن اینگونه آسیب پذیر نمی شدیم.البته نه اینکه بتواند دکتر طیب نیا فقط در یک دوره تحولی شگرف ایجاد کند، ولی حداقل استارت آن را که قبلا دکتر حسینی پیگیری کرده بودند و بنیان آن را گذارده بودند اگر ادامه می دادند ما اقتصاد موقرتری داشتیم.
به نظر شما حضور دکتر طیب نیا می تواند تحولی در اقتصاد ایجاد کند؟
به هر حال ایشان یک اقتصاددان خوب و توانا هستند و در شرایط کنونی با توجه به این ساختار بسیار آسیب‌پذیر و ناکارآمد من بعید می دانم که کار مثبت و بزرگی را بتوانند انجام دهند.ایشان معجزه نمی توانند بکنند و اگر جای دکتر طیب نیا که اقتصاددان خوب،باهوش و توانایی هستند؛ از برندگان جایزه نوبل نیز که در این زمینه تخصص ویژه هم دارند، می آمدند کاری نمی توانستند انجام دهند.
به نظر شما آیا ساختار اقتصادی ما به نحوی هست که دولت بتواند فضایی ملتهب کنونی را سامان دهی کند؟
الان اقتصاد ایران در شرایطی قرار ندارد که تغییر یک تیم اقتصادی بتواند یک تاثیر فاحش و مثبت در اقتصاد ایران گذارد.مگر اینکه قطعا یک تیم کاملا قابل بیاید قطعا در یک متوسط مدت وبلند مدت می تواند این اقتصادی را که دارای منابع کافی و امکانات مناسب است، از این فشار های تحریم و تهدید تا حد زیادی نجات دهند.
کاهش اندک قیمت سکه و ارز برآمده از چیست،ساز و کار بازار و یا سیاست های دولت؟
الان اصلا ما بازاری برای دلار نداریم که بخواهد در آن قیمتی اعلام شود،اینها یک سری معاملات بسیار کوچک است که خارج از سیستم صورت می گیرد که می تواند تحت تاثیر یک نوع نیازهای خاص یا به عبارتی خارج از بازار یعنی به عنوان یک تورش باشد که قیمت های را می گویند که شما هیچ کدام از این قیمت ها را نمی توانید به عنوان قیمت های واقعی ارز تعیین کنید.در مورد حتی طلا هم وقتی طلا فروش ها مغازه ها را بسته اند و یا حاضر به فروش نیستند و منتظر افزایش در آینده هستد، به معنایی این است که عرضه ای صورت نمی گیرد و در نتیجه قیمت هایی که تعیین می شود تحت تاثیر یک بازار آزاد و رقابتی طلا نیست و اینها در واقع فیک هستند و به عبارتی غیر قابل اعتماد و تایید است.مشکل اساسی ما در آن پیش بینی هایی است که مردم دارند و فشار های تقاضایی است که بخصوص در بازار ارز و طلا وارد می آورند و از آنجا که عرضه ای که بتواند پاسخگوی تقاضا باشد، وجود ندارد، خود به خود بعضی از تقاضاهایی که روی یک سری ضرورت ها صورت می گیرد به نوعی قیمت ها را تعیین می کند که این قیمت ها قیمت های واقعی نیستند .

اصلا چرا باید دولت از افزایش قیمت ارز بترسد ،بهتر نیست سازو کار را به بازار بسپرد و خودش نظارت داشته باشد؟

ببینید به هر حال هر وقت که شما از یک سیستم چند قیمتی خودتان را نجات دهید، اثر مثبت دارد، ولی نکته مهم این است که شما زمانی که عرضه کافی داشته باشید می توانید یک بازار کاملا باز را ایجاد کنید که بتواند عرضه و تقاضا قیمت را تعیین کند .برای اینکه اگر محدودیت عرضه داشته باشید و برعکس کمبود تقاضا تحت تاثیر بعضی از پیش بینی هایی که برای آینده می شود و مرتبا در فشار تقاضا قرار دارد، بدیهی است که این بازار هم قیمت ها را بالا می برد و این قیمتی نیست که در شرایط عادی باشد و البته در شرایط کنونی همین وضعیت حکمفرماست.