آرمان شرقاحسان اسقایی: دونالد ترامپ در تصمیمی برخلاف حقوق بین‌الملل از برجام خارج گردید. اقدامی‌که موجب مسرت اعراب و صهیونیست‌ها شد اما اتحادیه اروپا و همچنین چین و روسیه را به جبهه ایران و در مقابل ایالات متحده سوق داد. تحولات حوزه سیاست خارجی معطوف به ایران؛ تنها به این حوادث خلاصه نمی‌شود. هم‌زمان در انتخابات لبنان در جبهه سیاسی همچنین درسوریه هم‌ آورد خواهی اسرائیلی درمقابل گسترش روز افزون قدرت ایران در این کشور به سرعت تحرک در پیچ خاورمیانه افزوده است. نعمت‌احمدی حقوقدان و تحلیلگر مسایل بین‌الملل در این ربطه درگفت وگو با (آرمان شرق) اعلام کرد که ترامپ رییس جمهوری کاسب است و اعتقاد دارد با فشار بر تهران همچون کره شمالی می‌تواند، سکه حل مساله واشنگتن- تهران را به نام خود بزند. درادامه این مصاحبه را می‌خوانید.

*ترامپ در اقدامی برخلاف عرف بین‌المللی طی فرمانی اجرایی از برنامه «جامع اقدام مشترک» خارج شد. این اقدام ترامپ چه آسیبی را متوجه آمریکا خواهد کرد؟

خروج ترامپ از برجام به پرستیژ  آمریکا در نظام بین‌الملل آسیب زده است. از سوی‌ دیگر باید با نگاهی‌حقوقی این اقدام را مورد بررسی قرار داد. در برجام تعهدات و اقداماتی وجود داشت. این اقدامات وعملیات باید انجام می‌شد. در این معنا که میزان غنی‌سازی کاهش می‌یافت و در مقابل آن نیز طرف مقابل هم باید تعهداتی را انجام می‌داد. از جمله اینکه تحریم‌های اروپایی و آمریکایی همچنین تحریم‌های سازمان ملل باید برداشته می‌شد. اکنون تحریم‌های اروپایی و تحریم‌های مربوط به شورای امنیت برداشته شده اما تحریم‌های مربوط به آمریکا متفاوت است. دسته‌ای تحریم‌های کنگره و سناست که این تحریم‌ها لغو شده، دسته دوم تحریم‌ها، مربوط به فرمان اجرایی رییس جمهور است. از سوی دیگر کلیت نظام تحریم‌های آمریکا علیه ایران نیز به دو دسته تقسیم میشود اول تحریم‌های که از زمان کارتر وضع شده و قدمتی طولانی دارد و دوم تحریم‌هایی که در حوزه هسته‌ای به تصویب رسیده است. تحریم‌های غیر هسته‌ای به هیچ وجه حذف نشده بود اما در مورد تحریم‌های هسته‌ای با دستور رییس جمهور آمریکا براساس اطلاعات مختلف از جمله اطلاعات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی  هر ۴ ماه یکبار تعلیق می‌شد اما در دوره ترامپ این پایبندی به واژه‌ای به نام روح برجام معطوف شد. در این معنا که ایران باید فعالیت‌های برون مرزی از جمله کمک به حزب‌ا… و سایر اقدامات ایران در منطقه را متوقف کند. حال اینکه هیچ‌گونه توافقی در این زمینه‌ها صورت نگرفته بود و این برداشت آمریکایی هاست که ایران باید به آنچه آنها روح برجام می‌دانند، نیز پ‍ایبند باشد. بر این اساس نیز ترامپ تصمیم گرفت که از برجام خارج شود. این اقدام ترامپ برخلاف برنامه اقدام مشترک است. زیرا برجام تنها مربوط به فعالیت‌های هسته‌ای است و آژانس و همچنین کمیسیون مشترک بارها اعلام کرده‌اند که ایران به این برجام پایبند بوده است. ترامپ دقیقا مانند محمود احمدی نژاد می‌ماند احمدی نژاد نیز هر اقدامی توسط آیت‌ا… هاشمی و سید محمد خاتمی انجام میشد را از میان بر می داشت. ترامپ در برجام قصد مقابله با رقبای خود یعنی کلینتون؛ کری و اوباما را دارد.

*این اقدام برخلاف حقوق بین‌الملل است آیا ایران می‌تواند در مجامع بین‌المللی علیه آمریکا  اقامه دعوی کند؟

من هر میزان برجام را مورد بازخوانی قرار میدهم؛ هیچ‌گونه راهکاری در این زمینه در برجام مشاهده نمی‌کنم. از این منظر ایران هم نمی‌تواند در این زمینه به مراجع بین‌المللی مراجعه کند. البته یک راه‌کار وجود دارد و در این راهکار ایران می‌توان با توجه به خروج آمریکایی‌ها تصمیم به خروج از توافق وین گرفته و مجددا اقدامات سابق خود را انجام دهد. اقدامی که فایده‌ای برای ایران ندارد.

*‍به این ترتیب ایران حتی اگر از برجام خارج شود هیچ گونه دستاوردی نخواهد داشت؟

خیر برجام مشکلات متعددی را از سر راه ایران برداشت. قبل از توافق وین با هوشیاری اوباما وکری نوعی اجماع جهانی علیه ایران وضع گردید  و ۶ قطع نامه بین‌المللی در آن زمان علیه ایران وضع شد اما با عملکرد ایران در برجام معادله وضع تحریم علیه ایران کاملا برعکس گردید. به گونه‌ای که با پایبندی ایران به برجام عملا ترامپ در هرگونه اقدام علیه تهران تنهاست. عملکرد ۲ ساله ایران پیرامون برجام باعث شد اتحادیه اروپا اکنون  در کنار ایران در مقابل آمریکا قرار گیرد. به کیفیتی که هم زمان با اتمام سخنرانی  ترمپ ‍مبنی بر خروج از برجام خانوم موگرینی در رسانه‌ها حاضر شده و با عصبانیت از مقابله با ترامپ توسط اتحادیه اروپا سخن به میان آوردو ۳ کشور اتحادیه اروپ‍ا بر تعهد به برجام تاکید کردند.

*مقام معظم رهبری  اعلام کردند که باید از ارو‍پایی‌ها برای ادامه تعهداتشان تضمین گرفته شود؟ معاون  وزیر امور خارجه فرانسه هم اعلام کرده در آینده نه چندان با حضور نماینده «شل» در ایران برای ادامه برجام مذاکره خواهدکرد. از سوی دیگر بخشی از سرمایه شرکت‌های اقتصادی در آمریکا متعلق به آمریکایی‌هاست با این حساب می‌توان به ایستادگی اروپا امیدوار بود؟

اگر به صورت واقع بینانه به این موضوع نگاه کنیم بعید است آنها بتوانند در این مورد در مقابل آمریکا ایستادگی کنند. آمریکا به علت توان اقتصادی بالای خود براقتصاد  شرکت‌های اروپایی تسلط دارد. به گونه‌ای که اروپا از ترس قدرت آمریکا در ایران سرمایه‌گذاری نخواهند کرد.

*اما جهان سرمایه‌داری جهان آزادیست چرا با وجود اینکه حق با ایران است و اتحادیه اروپا نیز در کنار ایران و در مقابل آمریکاست اما از این به بعد اروپایی‌ها تمایلی به سرمایه‌گذاری در ایران نخواهند داشت؟

زیرا در گذشته بانک‌های اروپایی فقط به این علت که دلارهای نفتی را به ایران منتقل می‌کردند.  با تحریم‌های چند میلیارد دلاری آمریکا مواجه شدند. در نتیجه بیش از این با ایران همکاری نخواهند کرد. چون از نفوذ اوفکت در اروپا اطلاع دارند. همچنان که در ۲ سال گذشته نیز که آمریکا تهدیدی در مورد سرمایه گذاری در ایران نکرده بود، سرمایه قابل توجهی به ایران نیامد. اکنون نیز که تحریم‌های کنگره و سنا  بازگشته و این تحریم ها بخش گاز نفت و بانک مرکزی ایران را مورد تهدید قرار می‌دهد. اروپا دیگر توان تضمین سرمایه‌گذاری در ایران را نخواهد داشت. آمریکا با خروج از برجام کلیه تحریم‌ها قبلی را در ایران عملیاتی کرده و سخن  و بیانیه‌های مشترک اروپایی، نمی‌تواند تضمینی برای بانک‌های اروپایی باشد. اقتصاد آمریکا آنچنان در اقتصاد جهانی تنیده که نمی‌توان آمریکا را از این معادله کنار گذاشت.

* اما بالاخره جهان؛ جهان دی‍پلماسی است باید راهی وجود داشته باشد که ایران به حقوق مکتسبه خود  در برجام دست یابد؟

بله همین طور است. من پیشنهاد می‌کنم  ایران مذاکراتش را در این زمینه آغاز کند. این مورد را در نظر داشته باشیم که کره شمالی به راحتی به آمریکا  بله نگفت. مایک پمپئو زمانی که قبلا ریاست سازمان CIA را برعهده داشت و وزیر امورخارجه نبود قطعا درکره تضمین‌هایی به کره‌‌ای ها داده بود که امروز رهبر کره به دنبال مذاکره است. ترامپ دارای شخصیتی بیمارگونه است و همواره دوست دارد برنده باشد. در مورد ایران هم می‌خواهد به نام خود سکه بزند او با افتخار خطاب به  سیاست مداران آمریکایی گفته شما نتوانستید ۶۰ سال با کره کنار بیایید اما من با کره کنار آمدم و تهدید آن را حذف کردم. درحال حاضر بهترین تیم برای حل مشکلات با آمریکا در قدرت قرار دارد. تیم ترامپ و خود ترامپ کاسب هستند با  کاسب و تیمی که حاضر است چیزی بدهد و بگیرد  می‌توان به خوبی معامله کرد. ترامپ کشته دستیابی به جایزه صلح نوبل است و به این می‌اندیشد که با مذاکره مستقیم با ایران و کره این جایزه را نصیب  خود کند. در حال حاضر شرایط خوبی برای ایران به وجود آمده و ایران می‌تواند منافع ملی خود را به دست آورد.

*با این وجود اما ترامپ به نوعی درجبهه منطقه‌ای اوباما به‌گونه علیه ایران اجماع سازی می کند. آیا او می‌تواند جبهه جهانی علیه ایران به وجود آورد؟

هرچند آمریکا نتوانسته در برجام جبهه بین‌المللی را با خود همراه کند اما ترامپ تاجر توانسته در جبهه منطقه‌ای به خوبی اعراب و صهیونیست‌ها را علیه ایران متحد کند. هرچند این جبهه در بعد جهانی نمی‌تواند علیه ایران اقدامی انجام دهد اما در بعد منطقه‌ای و خصوصا در زمین بازی سوریه سعی دارد ایران را زمین‌گیر کند. این حرکات از حصر چند روزه سعد حریری در عربستان آغاز شد که با هوشیاری حزب‌ا… و تهران این فتنه خنثی گردید. اکنون نیز حزب‌ا… توانسته نیروهای نزدیک به سعد حریری را کنار زده در یکه‌تاز انتخابات لبنان شود. بعد از این شکست نتانیاهو عصبانی است و به دلیل شکست‌های پی در پی از ایران در لبنان به پایگاه‌های نظامی سوریه به بهانه مقابله با  نیروهای مستشاری تحت آموزش تهران حمله می کند که نمونه آن حمله به پیگاه تیفور بود که چند نظامی ایران در این عملیات‌ به شهادت رسیدند. به عبارت بهتر اکنون  تهران و تلاویو در سوریه در مقابل یکدیگر قرار گرفتند. با این تفاوت که رژیم اسراییل اعلام می‌کند که برای مقابله با نفوذ تهران به سوریه حمله می‌کند.